Sociaaldemocratie in de Koekenstad: een mogelijke weg vooruit

We schrijven vrijdag 19 januari 2018 en in Antwerpen is het kartel Samen uiteengespat. Voor Groen is dit mogelijk goed nieuws, maar de sp.a gaat terug naar af, en mag opnieuw op zoek naar een verhaal dat het electorale tij kan doen keren. Nochtans kan de sociaaldemocratie in de grootstad een mooie stempel duwen. En dat is belangrijk. Wat zich in Antwerpen afspeelt, heeft namelijk repercussies in de rest van het land.

Het Antwerpen van Bart De Wever is de stad van de pantservoertuigen, van de torenhoge – soms zonevreemde – bouwprojecten, van de privatisering van de zorg. Het rijke Antwerpen, met de luide muziekfestivals en de dikke auto’s.

In zekere zin is Antwerpen een heel Amerikaanse stad. De vorige burgemeester, Patrick Janssens, had deze metamorfose al in gang gezet, met een eigen logo, een masterplan, met een flinks bestuur. Bart De Wever zet deze transformatie voort.

Antwerpen vandaag

In het huidige politieke discours is een stad een bedrijf, dat, net als privé-bedrijven, klein en wendbaar moet zijn, zuinig met haar centen moet omspringen, en winstgevende takken moet afstoten. Om het merk van ‘Antwerpen’ neer te zetten, moet het concurreren met ándere steden … want ‘de consument moet bij óns op de Meir komen shoppen’, of ‘de jeugd moet naar ónze festivals komen’.

De Stad heeft een historische stadsschuld en is afgeslankt. Voor de aanleg van parken en scholen, maar ook voor de bouw van de broodnodige sociale woningen, moet de stad een beroep doen op privé-spelers. Alle voormalige openbare diensten worden afgestoten of verzelfstandigd: denken we maar aan de BAM of de GAPA. Buiten de stad maken openbare zwembaden plek voor privé-zwembaden, of zwembaden die er gekomen zijn door PPS-constructies.

There is no alternative, zo lijkt het. De neuzen van politici staan wat dit betreft zowat allemaal in dezelfde richting. Het is de liberale manier van werken, het is modern, terwijl alles wat naar gemeenschap ruikt ouderwets is. ‘Want dat kost belastingsgeld, meneer.’

Antwerpen kan ook een Scandinavische, geavanceerde ‘stadstaat’ zijn …

Toch kunnen we van Antwerpen ook een heel ánder plaatje schetsen. Een alternative. Van Antwerpen kunnen we dat eens te meer, net omdát het zo’n rijke en unieke stad is, met een grote haven, met een rijk cultureel leven, en met veel scholen.

Voor progressieven biedt Antwerpen een perfect mogelijkheid om een aantrekkelijk socialistisch model op te bouwen. Hieronder een aantal krachtlijnen.

We geven toe: het woord ‘stadstaat’ in de ondertitel is provocerend bedoeld! Natuurlijk willen we niet dat Antwerpen zich afscheidt van België en een eigen staatje wordt. Het punt dat wij willen maken is dat een stad – haar bevolking en haar bestuur – niet mee móet lopen in het verhaal van ‘de stad als bedrijf’ en wel degelijk, op basis van haar eigen unieke kenmerken, een eigen koers kan varen. Antwerpen met haar haven, haar logistiek knooppunt, heeft veel potentieel om een eigen verhaal te schrijven. Het gaat om autonome keuzes maken, die, als het moet, indruisen tegen wat op hogere niveaus of van politieke elites verwacht wordt.

Een stad die gaat voor echte gelijkheid, en dit begint bij onderwijs

Als we echt de tegenstelling tussen arm en rijk onder controle willen krijgen, en werkloosheid, misdaad en miserie willen terugschroeven, dan moeten we dat aan de basis aanpakken. En dat is het onderwijs. De huidige Vlaamse Overheid schiet met haar onderwijshervorming schromelijk te kort om gelijkheid en kansen te scheppen, bij zowel jongeren als hun ouders. De financiering loopt achter op de noden, gebouwen zijn verouderd.

De stad Antwerpen zou in het offensief kunnen gaan door haar stedelijk onderwijs grondig te herfinancieren en uit te breiden. Nieuwe gebouwen en eigen moderne leerplannen kunnen een heel nieuwe dynamiek creëren in ons onderwijs.

Een lager onderwijs dat, naar Fins model, veel ruimte laat voor sport, ontspanning, en affectie. In het secundair onderwijs zouden we radicaal moeten pleiten voor een brede eerste graad. Open scholen moeten ook kansen bieden aan volwassenen om zich bij te scholen, om te sporten, of om aan cultuur te doen.

Door aan een degelijk stedelijk onderwijs te bouwen, bouwen we in niet te onderschatten mate aan een veiligere stad.

De haven: een bron van inkomsten voor de stad

Het wordt tijd dat we het liberale receptenboekje naar de prullenmand verwijzen en ook in onze stad aan ‘hermunicipalisering’ gaan doen – het hernationaliseren (op plaatselijk niveau) van een aantal economische activiteiten. Er moeten namelijk jobs gecreëerd worden. Degelijke jobs.

De haven kan een goede bron van werkgelegenheid en inkomsten zijn. Een eigen stedelijke vervoersdienst van en naar de haven zou een ecologische en sociale manier zijn om arbeiders te verplaatsen én bovendien werk creëren en geld in het laatje brengen.

Ook op het vlak van logistiek en openbare nutsvoorzieningen dienen zich mogelijkheden aan. Waarom moeten multinationals miljarden omzet maken voor de productie en verdeling van ons water en onze elektriciteit, wanneer we er in de haven heel gemakkelijk zelf werk van kunnen maken. Dit zou een mooi voorbeeld van het socialiseren en decentraliseren van de economie kunnen zijn. Echte openbare nutsvoorzieningen, die gerund worden door de mensen die er werken zelf. Dat is goed voor de kas, goed voor het personeel, en goed voor de Antwerpenaar.

‘Hoe betalen we dat?!’

Uit bovenstaande blijkt: de liberale dogma’s doorbreken we, omdat we met de stad meer willen en meer kunnen. We kunnen ervan maken wat wij willen.

Antwerpen hoeft geen Chicago te zijn; het kan even goed een Copenhagen zijn. Waar mensen kwaliteitsvolle jobs doen in de openbare sector, waar werk en vrije tijd hand in hand gaan. Waar kinderen naar goed gefinancierde scholen gaan en gevormd worden tot vredelievende, ontspannen, gezonde volwassenen.

Om dit te verwezenlijken moeten we niet meer belastingen heffen, zoals de tegenstanders zullen zeggen. Wat we moeten doen, is de liberale filter afzetten die zegt dat een overheid ‘minimaal’ moet zijn. Als socialisten bouwen we aan een democratische maatschappij. Dus ook aan een socialistische economie. Dat begint bij het scheppen van een nieuwe mogelijkheid om als gemeenschap ook weer een centje te verdienen!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s