Deense ‘Socialdemokraterne’ succesvol omwille van nationalistische koers? Voor een secularistische partij!

Twitter en enkele media stonden onlangs te gloeien omwille van de hernieuwde electorale slagkracht die de Deense sociaaldemocraten zouden hebben gekregen omwille van hun nationalistische koers. Door naar rechts op te schuiven en een populair nationalistisch discours, dat rechts vandaag geen windeieren legt – over te nemen, kan de sociaaldemocratie zich van totale vergetelheid redden, zo concluderen velen. Maar gaat het om nationalisme, of moeten we als partij gewoon opnieuw durven om voor secularistische maatschappij te ijveren?

Begin jaren 90 van de vorige eeuw, toen de sp.a weliswaar de hete adem van (extreem)rechts al voelde, maar de partij vooralsnog electoraal aanzienlijk doorwoog, was één punt analyse alvast duidelijk: links verliest stemmen aan (extreem)rechts, dat hoe langer hoe populairder wordt onder traditionele arbeidersmiddens. Vergelijkbare situaties deden zich voor in heel Europa. De sp.a was aan het verglijden naar een machtspartij, die zich richtte tot de blitse middenklasse. Het salonsocialisme was geboren.

Vlaanderen vs. de sp.a

In de daaropvolgende jaren zou deze tendens zich voortzetten.

Een vaststelling rond 2005 was eenvoudig maar duidelijk: de sp.a bevindt zich economisch eerder rechts (ofte: liberaal, zeker op Europees vlak) en cultureel links, terwijl de doorsnee Vlaming economisch links is (getuigde de hoge syndicaliseringsgraad en het rijke middenveld), en cultureel eerder behoudsgezind.

Hoe slaagde de sp.a er anno 2000 in om exact het tegenovergestelde uit te dragen van waarmee de traditionele achterban zich als klasse identificeerde?

Het antwoord is in de eerste plaats dat, zoals voormeld, de sp.a deze traditionele achterban niet meer vertegenwoordigde. Daarnaast (en ook: als gevolg daarvan) was er het taboe om thema’s als migratie en geloof ten gronde te bediscussiëren. Links werd hoe langer hoe meer gelijkgesteld aan een ‘open grenzen’-beleid en cultuurrelativisme.

Ook vandaag kunnen we zien dat de doorsnee Vlaming haar antwoorden gaat zoeken bij (populistisch) rechts, die heel sterk inzet op de angst voor verlies van de culturele identiteit, op angst voor terreur en op de economische impact van (massa)migratie. Ondertussen kan rechts deze verdeel-en-heersretoriek inzetten om een reactionaire economische agenda door te voeren die ook nadelig is voor het ‘eigen volk’.

Socialisme = nationalisme?

Zoals in heel Europa, heeft ook de Deense sociaaldemocratie moeite om een verhaal te schrijven dat opgewassen is tegen het rechts populisme. Het meent dit nu te kunnen oplossen door een nationalistisch discours over te nemen. Voor de Socialdemokraterne is het belangrijk dat migranten de Deense gebruiken en cultuur leren, de Deense taal leren, om van schools af varkensvlees te leren eten.

De westerse cultuur moet worden afgeschermd van ‘vreemde’ invloeden.

Het probleem achter zo’n nationalistisch discours kennen we: cultuur is geen monoliet, het is meerlagig en complex, en hervormt zichzelf constant op een natuurlijke manier door onderling contact. Dit gebeurt eens temeer in geürbaniseerde samenlevingen. Eigenlijk vormt precies dít de kern van een verlichte maatschappij; de stad als postmoderne woonkernen waar culturen samenvloeien.

Nationalisme is in dit opzicht een hopeloze nostalgie naar een onbestaand verleden, en een aanleiding om mensen buiten te sluiten op arbitraire gronden. Dit willen we als socialisten dus absoluut niet.

Socialisme = cultuurrelativisme?

Aan de andere kant van het spectrum hebben we een partij als de PVDA van bij ons, die altijd radicaal de kaart heeft getrokken van het cultuurrelativisme.

Cultuurrelativisme poneert dat elke cultuur gelijkwaardig is. Er bestaan geen superieure waarden die meer nastrevenswaardig zijn dan andere.

Als dit zo is, zouden we kunnen zeggen dat orthodoxe religieuze waarden gelijkwaardig zijn aan verlichte waarden, aan de rechtstaat, aan universele mensenrechten.

Als socialisten moeten we ook hier een probleem mee hebben. Socialisten moeten durven opkomen voor radicale gelijkheid tussen man en vrouw, voor pacifisme, voor seculier onderwijs. Het lijdt geen twijfel dat we deze waarden als superieur mogen beschouwen aan gelijk welke waarde die ‘heilige’ oorlogen, de onderdrukking van vrouwen of Intelligent Design in het onderwijs uitdraagt!

Socialisme = secularisme!

Als nationalisme geen antwoord is, en cultuurrelativisme niet, dan blijft logischerwijs de enige juiste stellingname over. Ze is verbazend simpel.

Socialisten zijn geen racisten of nationalisten, maar universalisten. Sociaslisten zijn geen kapitalisten. En tot slot: socialisten zijn radicale voorvechters van een secularisme. Voor ons moet een staat neutraal zijn. Voor ons moet een maatschappij gespeend zijn van nationalistische én religieuze sentimenten. Wij vechten voor gelijkheid tussen man en vrouw, universele gelijkheid tussen álle mensen, en voor humanistische en verlichte idealen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s