Secularisme: een ‘avelinks’ antwoord op Schild & Vrienden

 

7315869
(foto: Knack)

Terwijl links blijft knokken om haar voortbestaan, zijn ook in Vlaanderen de identitaire bewegingen in opmars. Ook vandaag worden socialisten vereenzelvigd met de macht, het status quo … of met andere woorden: de politieke elite, die de touwtjes van de globalisering in handen heeft. De gevolgen hiervan: machtsconcentraties bij een politieke en economische elite, een klimaatcrisis, sociale afbraak, massa-immigratie en uiteindelijk ook de corrumpering van de Verlichtingswaarden en -normen. Rechts heeft daar een antwoord op, in de vorm van nationalisme. Hetzélfde kapitalistische systeem binnen de enge grenzen van een volksgemeenschap is echter geen oplossing voor de vele mensen die een beter leven willen. Socialisten moeten niet alleen opnieuw durven vechten voor economische rechtvaardigheid en democratie, maar bovendien moeten ze, meer dan ooit, vechten voor secularisme en emancipatie! Dát is het antwoord op de nationalistische reflex, die zegt dat we ‘moeten opkomen voor onze Vlaamse waarden’.

 

Immers, wat zijn deze Vlaamse waarden? De Vlaamse kermis? Stoofvlees met frieten? De slager op de hoek? Vlaamse schlagerzangers? Of toch eerder Studio Brussel? Rockbands als Intergalactic Lovers? dEUS? Arno? Is de Vlaamse cultuur alleen wat onze ouderlingen thuis doet voelen, of horen de dancings en cafés van de Vlaamse jeugd daar ook bij? 

Cultuur is gelaagd en heel veranderlijk; dat weten we al langer. Met andere woorden: er is niet één Vlaamse culturele identiteit. Wie dit beweert, ziet niet het duidelijke culturele verschil tussen stad en platteland, tussen de jeugd en ouderen. Maar ook tussen bijvoorbeeld Wallonië en Vlaanderen is de culturele grens niet duidelijk omlijnd. Ook Walen eten frieten, gaan naar fantastische festivals met Belgische artiesten, houden van de kust, de Ardennen en van onze westerse waarden. Het enige duidelijke verschil tussen de twee gemeenschappen is uiteraard de taal. Maar laat ons dit verschil dan consequent onder de noemer ‘taalgemeenschap’ catalogeren; verschillende ‘cultuurgemeenschappen’ zijn we niet.

Identitaire bewegingen als Schild & Vrienden komen op voor identitaire waarden die zij zélf als ‘Vlaams’ bestempelen. Deze waarden bestaan niet. Punt. Voor zover ze bestaan, delen we ze met een hoop verschillende andere culturen. Met de Angelsaksische wereld delen jongeren heel wat culturele ‘waarden’ als het over muziek, film en games gaat. Om maar te zwijgen van sociale media, memes, Instagram, hamburgers, hiphop, enzovoorts. Ik ben er zeker van dat Schild & Vrienden daar geen afstand van willen nemen, ook al gruwelen onze Vlaamse bejaarden daarvan!

Overigens ben ik het wél eens met rechts in de mate waarin ze bepaalde waarden verdedigen, zoals de gelijkheid tussen man en vrouw, de vrijheid van meningsuiting, de rechszekerheid van het individu, enz. Alleen recupereert rechts deze gedeelde en nastrevenswaardige waarden als deeluitmakend van een monolitische culturele groep die, zoals we weten, niet bestaat. Bovendien weten we van rechts dat er, als het aankomt op enkele van deze voornoemde waarden – de gelijkheid tussen man en vrouw, om er maar één te noemen – vaak een hele kloof bestaat tussen woorden en daden! De vrouwonvriendelijke uitspattingen van Trump en S&V zijn hier duidelijke voorbeelden van.

Sociaaldemocratie en nationalisme: the two hardly match!

Bon, niettegenstaande haar theoretische tekortkomingen heeft rechts de wind in de zeilen met haar identitaire oproertaal. Tegelijkertijd blijft de sociaaldemocratie in Europa om haar bestaan vechten.

Mede hierdoor ontstaan in de schoot van de socialistische partijen in Denemarken en Duitsland stromingen die de traditionele sociaaldemocratische (of: linksliberale, zoals we helaas moeten vaststellen) ideologieën combineren met een nationalistisch programma. Hiermee beogen ze een antwoord te formuleren op de ontwrichtende effecten van de globalisering en de economische, politieke en klimatologische immigratie. Rechts leidt de dans, en links is aangewezen op achtervolgen, zo lijkt het.

Een Nederlandse politicoloog moedigt deze wending aan: ‘Er is voor de sociaaldemocratische partijen van Europa maar één manier om hun populariteit te herwinnen en weer sterk te worden: de Deense sociaaldemocratische lijn wat betreft immigratie overnemen. Je neemt de lijn over of je gaat helemaal ten onder.’

In Duitsland is de linkse afscheuring van Die Linke in de vorm van de nieuwe beweging Aufstehen een duidelijke uiting van hoe ook binnen radicaal links een nationalistisch antwoord wordt geboden op de angst om de Duitse culturele waarden teloor te zien gaan. ‘Aufstehen wijst voor vele samenlevingsproblemen en sociaaleconomische uitdagingen naar de globalisering, de open grenzen, het vrij verkeer van personen, diensten en kapitaal binnen de EU, en de EU en de euro. De beweging wil daarbij inspelen op nationalistische gevoelens van de Duitsers en hun sociaal-economische noden’, zo bericht het rechtse Doorbraak met nieuwsgierige argwaan. Herkenbaar is hoe Aufstehen vooral naar de sociaaldemocratische SPD kijkt om haar ideeën te vertalen naar politiek gewicht in de parlementen.

Terug naar de socialistische kern: secularisme en emancipatie!

Er wringt iets behoorlijk aan die pogingen om socialisme met nationalisme te verzoenen. Socialisme staat voor emancipatie van de mens in zijn geheel. Waarom zou een socialistische partij één natie boven een andere plaatsen, of gekunstelde krijtstrepen trekken tussen bevolkingsgroepen op basis van een ‘gedeelde cultuur’? Het verleden leert ons dat daar oorlog van komt.

Socialisme zal universeel menselijk zijn, of niet zijn.

Tegelijkertijd moeten socialisten zich nu eens te meer uitspreken over nationalisme en religie. In angstige tijden vallen mensen immers terug op zekerheden en geborgenheid. De natie en religie bieden dit soort van geborgenheid. Reactionaire politieke krachten spelen hier volop op in. Daarachter zit natuurlijk een economische agenda. Zolang de massa’s wijs kunnen worden gemaakt dat de ‘vijand’ die andere bevolkingsgroep is – de Jood, de Afrikaan, de Marokkaan – of die andere religie – De islam – kan de economische en politieke elite de aandacht afleiden van de echte tegenstelling: die tussen arbeid en kapitaal.

Socialisme scheidt zich van rechts doordat ze ‘de mens’ emancipeert, hem verlost van onderdrukking. In klassiek marxistische termen gebruiken we hiervoor de tegenstelling arbeid en kapitaal, zoals hierboven, maar eigenlijk komt het neer op de strijd om economische democratie: de strijd om zeggenschap over het economische huishouden, en deze ten dienste te stellen van mens en natuur. Een economie op mensenmaat, zoals PVDA het stelt.

Het doel is uiteraard de bevrijding van de mens van onderdrukking door een kleine kaste van mensen die alle economische hefbomen in handen heeft en de politiek van naar haar pijpen doet dansen.

Wij delen met rechts geen nationalistische reflex, dan wel onze strijd om verlichte waarden als gelijkheid, vrijheid en emancipatie. In tegenstelling tot rechts strijden wij echter voor deze waarden, niet omdat ze inherent Vlaams, Belgisch, Europees, judeochristelijk of westers zijn, dan wel omdat ze socialistisch zijn!

Hier maken wij dan ook meteen het verschil met de heersende stromingen binnen de sociaaldemocratie en klein links. Wij willen terug naar een échte socialistische strijd voor secularisme. De waarden die wij aanhangen zijn ratio, gelijkheid, solidariteit en emancipatie. Emancipatie dus ook van religie – zij het uiteraard met respect voor mensen die in ‘iets’ geloven. De strijd voor secularisme dient vertaald naar een socialistisch programma 2.0.

In een gelijke(re), vreedzame en solidaire wereld hoeven we minder schrik te hebben om dingen te verliezen die ons dierbaar zijn. Ironisch genoeg kan het socialisme een beter recept zijn voor het aanpakken van massa-migratie en het verlies van culturele waarden. Dat is de wereld die we willen, geen lappendeken van strijdende kapitalistische natiestaatjes.

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s