We zitten allemáál in rubberbootjes. Een ‘avelinkse’ kijk op migratie en economie

duffel98_jh
Of het nu om politieke vluchtelingen gaat of slachtoffers van watersnood … We zitten allemaal in rubberbootjes. (foto: DS)

Hoewel de huidige vluchtelingencrisis een recent fenomeen is, hebben socialisten veel te lang het thema van asiel en migratie aan rechts overgelaten. Rechts wordt groot door zijn stoere taal over vreemdelingen en rubberbootjes, maar ondertussen duwt die zijn rechtse, economische agenda door. Niet alleen de vele politieke, economische en klimaatvluchtelingen zijn hier slachtoffer, maar ook wij, Vlamingen en Europeanen, die steeds langer moeten werken voor minder van de koek. Ook wij zijn varende op rubberbootjes, op een kapitalisische zee die leeggezogen wordt en waar het duwen en trekken geblazen is.

Uit een recente VRT-rondvraag blijkt dat een kwart van de Vlaamse jongeren, dat binnenkort voor de eerste keer gaat stemmen, een autoritaire leider verkiest boven democratie. Zo’n typetje als Donald Trump, vraag ik me dan af? Die zijn liefde aan Kim Jong-Un onlangs nog eens verklaarde? Die zijn beledigende, vrouwonvriendelijke uitspattingen op Twitter de vrije loop laat? Vanuit rechtse hoek zijn mensenrechten, justitie en de media – stuk voor stuk belangrijke poten van een hedendaagse democratie – al herhaaldelijke aangevallen. Onze jongeren, die nooit oorlog hebben gekend (ik trouwens ook niet), lijken mede hierdoor minder waarde te hechten aan universele mensenrechten, die trouwens in het leven zijn geroepen om nooit meer in de dodelijke spiraal van een wereldoorlog te belanden.

Als politici, die zich nochtans vaak opwerpen als herauten van de Verlichting, zo verder doen, dan vrees ik oprecht voor een oorlog.

Ik had onlangs een nogal pittige politieke discussie met een vriend die me met enige fierheid vertelde dat hij ‘voor den N-VA’ ging stemmen. ‘Waarom denk je dat rechts overal zo aan het opkomen is,’ vroeg hij me … Juist; ik kende het antwoord. De migratiecrisis. De illegalen, die Europa overspoelen. De oprukkende islam.

Oorlog en vluchtelingen: oorzaak en gevolg

De oorlog waar ik voor vrees, is er trouwens al. Weliswaar wordt die, vandaag toch nog, veelal elders uitgevochten. In het Midden-Oosten. Vooral in landen waar wij in het Westen een grote rol hebben gespeeld en nog spelen, samen met onze bondgenoten. Het is ons geld, het zijn onze wapens, het is ónze voortvarendheid die ons denkt het recht te geven om ginder zonder enig mandaat bommen te gaan gooien. Tot slot is het ook in óns voordeel: het gaat om lucratieve contracten, om olie, om grond, om de heropbouw van het land. Om meer wapens …

De vluchtelingenstroom die de miserie ginder op gang heeft gebracht, was voorspeld door de bewonderenswaardige linkse leider Jeremy Corbyn. En toch ging men er maar voor. Het hoeft eigenlijk geen betoog dat, zolang er daar een oorlog heerst, de politieke vluchtelingen zullen blijven komen. De stoere taal van Theo Francken, Donald Trump of Viktor Orbán ten spijt.

Rechts slaagt er wonderwel in om zich de vluchtelingenproblematiek te blijven toe-eigenen, zonder het over de oorzaak te hebben. En als het er wel over gaat, dan in de trant zoals mijn vriend zei, en in navolging van velen: ‘ja, Antoon, akkoord. Maar wij gaan op ons eentje de wereld toch niet veranderen? En wat doen we dan nú?’ Voor zover de oorzaak erkend wordt, wordt de oplossing wat terzijde geschoven als een onbereikbaar doel. Maar de rubberbootjes móeten worden onderschept, de illegalen moeten het land uit, en we bouwen een groot hek of een muur. Probleem opgelost.

Dat er een blijvende oplossing moet komen voor de bootvluchtelingen, is wel duidelijk. Dat mensensmokkelaars moeten worden aangepakt, ook. Links is lange tijd te laks geweest, door aan te leunen bij de klassieke liberale recepten van ‘vrijheid van beweging van mensen en kapitaal’. Tot overmaat van ramp is links Verlichtings- en socialistische waarden overboord beginnen gooien in het voordeel van cultuurrelativisme, waar het de klassieke achterban mee heeft afgestoten.

Economie uit de vorige eeuw: de ezel en de steen

‘Antoon, hoe gaan we dat anders allemaal blijven betalen?’ reageerde mijn vriend toen het onderwerp overschakelde op de pensioenen. Vanaf toen begon ik mij teleurgesteld te voelen. Teleurgesteld in een vriend die, zelf een leraar, de – voor velen verborgen – economische agenda van rechts niet kan of wil doorprikken. Die als ambtenaar zelf slachtoffer is van het besparingsbeleid bij de openbare diensten. Inderdaad, achter de racistische praatjes, de stoere veiligheidstaal, de nationalistische weemoedigheid, schuilt ‘the main event’, zijnde: de rechtse, economische agenda.

Dit is nieuw noch uniek. Thatcher en Reagan zette het neoliberale beleid op de sporen. De ideologie van de minimal state. De staat moest eeuwig bezuinigen en afslanken, zodat de privé maximaal de touwtjes in handen kon krijgen van alles wat voor winsten kon zorgen. Verrijking en toe-eigenining mochten niet langer beknot worden, want de rijkdom ‘sijpelt naar beneden’, zo dachten de neoliberale economen.

Ondertussen weten economen dat deze bezuinigingspolitiek niet werkt, integendeel. Thomas Piketty wist ons al te vertellen dat de postcrisiseconomie met niet bepaald veel overtuiging groeit. Hij voorspelt een aanhoudende matige groei in de meeste Europese landen, waardoor investeringen gaan uitblijven en de kloof tussen arm en rijk gaat blijven groeien. Ook economen die voorheen het neoliberalisme en de bezuinigingspolitiek predikten, zien nu in dat het een falend economisch model is.

Ook de jobs, jobs, jobs, die de huidige regering belooft, komen er niet.

‘Oneindige groei is achterhaald, maar de oproep tot creativiteit valt in dovemansoren,’ zeggen twee doctoraatsstudenten van de UGent. Marxisten wisten dit al lang: zowel natuurlijke rijkdom, als mensenlijk kapitaal is eindig, maar tegelijkertijd gaat de liberale economie ermee om alsof we nog vijf planeten, twintig afzetmarkten, en miljoenen loonslaven te ontdekken hebben.

De draagkracht van de planeet is begrensd. De rechtse politieke agenda is er een van de vorige eeuw, die inzet op groei, concurrentie en ongebreidelde productie. Ten koste van de mens, en ten koste van de natuur. Wat gemeenschappelijk bezit hoort te zijn – water – wordt ‘vermarkt’. Markten die we niet in handen hebben, breken we gewapenderwijs open, zo bewijzen ons onze avonturen in het Midden-Oosten. En als alles op apegapen ligt, dan creëren we wel nieuwe markten door de productie te vernietigen (lees: oorlog), of op krediet genadeloos voort te doen. Wat de aarde betreft leven we op krediet.

Iedereen is bootvluchteling, en kan er uit vallen

De vluchtelingencrisis gaat alleen maar erger worden met dit economische model. We kunnen politieke, economische en klimaatvluchtelingen blijven trachten in het hoekje van de ‘illegaliteit’ te dwingen – de wet is de wet, en u, meneer, bent uitgeprocedeerd! – de vluchtelingen gaan blijven komen als we er niet in slagen een economisch model uit te tekenen dat duurzaamheid, solidariteit en een beetje gelijkheid creëert.

Zonder dat we het beseffen, zitten wij in hetzelfde schuitje als die vluchtelingen. Ook wij zitten in het economische model dat ons dwingt langer te werken, onduurzaam te consumeren, op krediet te leven om ons te kunnen verzekeren tegen een ongeluk. In tegenstelling tot de jaren 60 is een ongeluk snel gebeurd, en raken mensen verzeild in de (verdoken) armoede. De stijgende kinderarmoede in Antwerpen is een spijtige herinnering aan hoe dit systeem de zwaksten treft.

De beste manier om de vluchtelingencrisis de baas te kunnen, is de oorzaken weg te nemen. ‘Drain the swamp,’ zo zei Trump het, weliswaar in een heel andere context. Ook religieus extremisme lossen we zo nota bene op: terrorisme teert op naïef, jong, menselijk kapitaal, dat geen uitweg uit zijn miserie ziet. Als die jongeren naar school kunnen gaan, en een fatsoenlijke job kunnen uitvoeren, in een vreedzame en welvarende omgeving, dan droogt dat moeras ook zo uit. De doorsnee Afrikaanse, Syrische, Iraakse, Afgaanse puber zit mijlenver van dit ideaal, dat als vanzelfsprekend zou moeten doorgaan.

Criminaliteit in steden bestrijden we niet (slechts) met meer blauw op straat, maar door de welvaart meer inclusief en democratisch te maken. De N-VA draagt een economisch model uit dat achterhaald is, en zelfs nog meer: een model dat de oorzaak is van veel van de problemen rond economie en migratie die we vandaag moeilijk de baas kunnen.

‘En wat moeten wíj daar dan aan doen?’ herinner ik mij die vraag van die vriend van me. ‘Awel, eerst en vooral níet meer voor een partij stemmen die jou dat verhaaltje wijs maakt, dat is stap nummer één.’ Dat antwoord bedacht ik pas in de auto, nadat we afscheid hadden genomen.

Een volgende stap zou natuurlijk zijn om de socialisten en álle progressieve krachten wakker te schudden en tot handelen aan te zetten. Dat doen we door alvast door onze stem te verheffen. Ik hoop dat ik hier met dit stuk mijn bijdrage kan leveren aan deze stem.

Oh ja, en nog één ding, de migratiecrisis moet slim worden aangepakt, wetende dat misschien het ergste nog gaat moeten komen, maar triomfantelijk de loftrompet steken over ‘illegalen’ en ‘kutmarokkaantjes’, nee, dat is racistisch, mr. Francken.

Conclusies

  • Wij willen een menswaardige asielbeleid op Europees niveau van economische, politieke en klimaatvluchtelingen.
  • Mensen die asiel aanvragen verdienen een degelijke inburgering op het vlak van taal, werk en waarden. We verwerpen de evolutie richting cultuurrelativisme, en propageren verlichte en humanistische waarden en de rechtsstaat.
  • Wij gebruiken de termen ‘illegaal’, ‘uitgeprocedeerd’ op een juridisch correcte manier en weloverwogen. We verwerpen politieke recuperatie via sociale media.
  • We zetten ons af tegen imperialistische oorlogen.
  • Wij gaan de strijd aan met de vluchtelingencrisis door de economische en klimatologische oorzaken met naam en toenaam te benoemen en aan te pakken. Hiervoor slaan we de weg in van een nieuw economisch model, dat democratie centraal en duurzame consumptie centraal stelt.
  • We durven in eigen land, en in Europa, opnieuw ondubbelzinnig een streep in het zand trekken ter bescherming van verlichte en humanistische waarden, voor emancipatie, en voor een democratische economie.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s