De F-35: koop van de eeuw?

De regering besliste deze week dat de verouderde F-16’s binnen enkele jaren worden vervangen door de F-35’s. Prijskaartje: 3,8 miljard euro nu, en na 30 jaar operationele kosten zou dit verder stijgen tot een extra 12,5 miljard euro.  Lockheed Martin, de fabrikant van de F-35, heeft de afgelopen jaren zwaar gelobbyd bij pers en politiek, maar zeker ook bij de Belgische luchtvaartbedrijven. Het regende allerlei beloftes van de Amerikaanse wapenindustrie dat de Belgische industrie zou profiteren van de bouw, het onderhoud en de verdere ontwikkeling van de F-35. Het zou gaan om een meerwaarde van 3,7 miljard euro voor de Belgische industrie, maar garanties voor die belofte zijn er niet.

Niet onbelangrijk: in zowat alle landen (Canada, Denemarken, het VK, …) die momenteel de F-35 hebben aangekocht, worden snel exploderende kosten gerapporteerd in de media en in beleidsdocumenten.

Tegenstanders van de beslissing wezen onder meer op de vragen die bijvoorbeeld bij het Pentagon zijn gerezen bij de F-35, omwille van de gebreken die aan het toestel werden vastgesteld. Met de aankoop van de F-35’s en andere aankoopprogramma’s uit de strategische visie voor Defensie, zal ons land in 2030 1,3 procent van het bbp aan Defensie besteden. (De Morgen, Vervanging F-16’s: Legerbaas Compernol heeft vertrouwen in F-35, 28/10/2018)

Die 3,8 miljard euro nu en de bijkomende 12,5 miljard euro over 30 jaar willen we nog even duiden, gesteld natuurlijk dat de kosten niet verder oplopen zoals andere landen gemeld hebben. Volgens de Nationale Bank had België in 2016 214,6 miljard euro aan ontvangsten (voornamelijk belastingen, waarvan de volle 3,3 miljard kapitaalsbelastingen en 14,9 miljard vennootschapsbelasting) en 225,1 miljard euro aan uitgaven (voornamelijk de sociale zekerheid met als uitschieters 29,1 miljard voor de ziekteverzekering en 44 miljard voor de pensioenen). Het structurele overheidstekort in 2016 bedroeg dus 14,8 miljard euro. Deze koop van de eeuw weegt dus wel wat door vermits het om slechts 34 toestellen voor de luchtmacht gaat en niet eens over het totale budget van defensie.

Sp.a rood wil dat de partij een genuanceerd standpunt heeft rond de wapenindustrie, vergunningen rond wapenleveringen, al dan niet deelname aan de NAVO en de afbouw van het leger tot een soort van national guard zoals die in de VS bestaat.

 

Het standpunt van sp.a rood

De sp.a spreekt zich als socialistische partij principieel uit tegen elk offensief wapengebruik of wapendreiging. Dat wil dus zeggen geen steun aan de oorlogen van de Verenigde Staten en onze militairen weg uit het Midden-Oosten.

Het huidige wereldhandelssysteem is er de oorzaak van dat het grootste deel van de bevolking in de Derde Wereld in armoede leeft. Oneerlijke, door het Noorden opgelegde grondstoffenprijzen, enorme schuldenlast, opgelegde monoculturen, en de onaanvaardbare druk tot vermindering van de overheidsuitgaven voor sociale voorzieningen als voorwaarde tot kredietverlening door IMF en Wereldbank, zijn slechts een paar voorbeelden die de landen in het Zuiden beletten om zich te ontwikkelen. De overbewapening in die landen duwt de bevolking nog verder in de armoede. Het is daarom ook dat wij de nationalisatie van de wapenindustrie bepleiten aan zowel Vlaamse als Waalse zijde. Beiden zijn zeer verschillend.

De Waalse sector is al voor een groot deel genationaliseerd (FN is 100% eigendom van het Waals gewest) en is vooral gericht op traditionele defensie, met de productie van vuurwapens, munitie en explosieven. Naast het gekende FN is er het private Mecar dat vooral zware munitie en explosieven produceert. Daarentegen is de Vlaamse wapenindustrie voornamelijk bezig met de productie van hoogtechnologische componenten voor grotere wapensystemen. Dan hebben we het over bvb. visualisatieschermen voor pantservoertuigen, vuurgeleidingssystemen en allerlei militaire textielproducten. De belangrijkste Vlaamse speler is Barco, wiens militaire beeldschermen in meer dan 250 defensieprogramma’s wereldwijd gebruikt worden. [1]

Saoedi-Arabië en de Verenigde Staten zijn de belangrijkste afnemers van Belgische wapens. De Verenigde Staten bevinden zich in een bijna constante staat van oorlog, en Saoedi-Arabië staat bekend om zijn ernstige mensenrechtenschendingen. Hoogtechnologische wapensystemen van Barco, vuurwapens van FN Herstal en explosieven van Mecar worden verkocht aan de Israëlische wapenindustrie, met als eindgebruiker het Israëlisch leger.

De wetgeving daaromtrent is nochtans ontworpen om dat tegen te gaan. Om wapens te kunnen uitvoeren moeten Belgische bedrijven een exportvergunning krijgen van de overheid. In België zijn de gewesten daarvoor verantwoordelijk. Volgens de wet moet de overheid bij het toekennen van de vergunningen rekening houden met acht criteria die gebaseerd zijn op het Gemeenschappelijk Standpunt van de EU over internationale wapenhandel. Die criteria omvatten onder andere dat er geen mensenrechtenschendingen mogen plaatsvinden in het land van eindgebruik en dat er vrede, veiligheid en stabiliteit moet zijn in de ontvangende regio. Ook het gevaar dat de goederen na de levering een andere bestemming krijgen is een factor waardoor de vergunning in principe moet afgekeurd worden. In de praktijk voldoen de exportvergunningen nauwelijks aan deze criteria omdat ze geen absolute grond van weigering zijn: zelfs wanneer een land mensenrechten met de voeten treedt is wapenexport vanuit België mogelijk. Het feit dat het land een militaire bondgenoot is speelt mee in de afweging. Bijvoorbeeld aan de Verenigde Staten, een NAVO-bondgenoot, wordt er nooit een vergunning geweigerd omdat we er mee in een militaire alliantie zitten. Saoedi-Arabië is onze bondgenoot in het Midden-Oosten, maar het staat vast dat Saoedi-Arabië Belgische vuurwapens heeft geleverd aan Syrische rebellengroepen. [2] Het land legt trouwens al jaren een veel groter arsenaal aan dan zijn eigen leger nodig heeft. Het risico bestaat dat nog andere actoren in de regio bevoorraad worden met die overschotten, maar dat is dus nauwelijks na te gaan.

Dit brengt ons bij een volgend probleem: vaak is de eindgebruiker bij vergunde wapenleveringen niet bekend Al te vaak komen deze wapens dus terecht in situaties om dictatoriale regimes in dienst van het westerse patronaat aan de macht te houden, waarbij vele onschuldigen worden vermoord en onderdrukt…met Belgische wapens! Dat is moreel gezien nooit te rechtvaardigen. Een doeltreffende controle op de sector is onmogelijk als die sector in privé handen blijft: daarom pleiten wij op de lange termijn niet alleen voor de nationalisering van de wapenindustrie onder werknemerscontrole, maar ook en vooral voor haar reconversie naar vredesdoeleinden. Op de onmiddellijke korte termijn pleiten we voor een duidelijke en transparante wetgeving, meer controle op de eindbestemming van wapens en het afkeuren van vergunningen die in strijd zijn met de principes van het Europees Gemeenschappelijk standpunt.

Ook zijn wij voorstander van de uittrede uit de NAVO vermits dit bondgenootschap van zuiver defensieve aard is afgegleden naar offensieve interventies buiten NAVO landen: op die manier kan België een ongebonden (‘neutrale’) koers varen. Zo kan ons land de handen vrij maken voor een autonome koers waarbij het optreedt als bemiddelaar voor politieke dialoog, vertrouwenwekkende maatregelen, ontwapeningsinitiatieven en geweldloze conflicthantering.

Deelname aan de NAVO maakt ons land mede schuldig aan Amerikaans imperialisme dat aan andere landen zowel militair, politiek als economisch zijn hegemonie en ideologie wil opdringen. Een uittrede lijkt ons dan ook een belangrijke voorwaarde voor het voeren van een zelfstandige, op ontwapening en vrede gerichte politiek. Organisaties als de NAVO, maar ook het Gemeenschappelijk Europees Veiligheids- en Defensiebeleid, pretenderen garant te staan voor vrede en veiligheid. Afgaande op een aantal ontwikkelingen de jongste jaren kunnen daar heel wat vraagtekens bij worden geplaatst. Het lijkt er immers meer op dat dergelijke instellingen de mensheid opzadelen met een nieuwe gevaarlijke wapenwedloop als gevolg van nieuwe groeiende rivaliteiten tussen machtsblokken.

Zo is China is een economische grootmacht geworden en meer dan voorheen een wereldactor geworden in concurrentie met Europese landen en de VS. Dat vertaalt zich weliswaar in een Chinese militaire inhaalbeweging, hoewel het defensiebudget nog altijd maar een derde bedraagt van dat van de VS. Die nadruk op het militaire gaat ten koste van het internationale politieke overleg en bijhorende regels zoals die in de schoot van de Verenigde Naties of de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking (OVSE) zijn afgesproken.

Machtige landen lijken het internationaal recht bij voorkeur erg flexibel te interpreteren of zelfs aan de kant te schuiven om militair te interveniëren als hun belangen dat vereisen. Militaire interventies worden verkocht als zelfverdediging of als humanitair optreden (Joegoslavië, Afghanistan, Irak, Libië, Syrië,…). Beide argumenten zijn bon ton geworden in het NAVO-discours, hoewel veel van haar lidstaten niet aarzelen om elders autoritaire, repressieve regimes te steunen en bewapenen (Israël, Turkije, Saoedi-Arabië, Egypte,…).

Het maatschappelijk debat en de inspraak over onze veiligheidspolitiek is erg mager. Dat ligt niet alleen aan het gebrek aan belangstelling bij bevolking en politici. Een bondgenootschap als de NAVO, dat de belangrijkste basis vormt van het Belgische defensiebeleid, verdraagt geen democratie. Dat heeft verregaande gevolgen voor de aard en invulling ervan.

Laat ons een kat een kat noemen. De NAVO-koers wordt grotendeels bepaald door de VS en de verschillende componenten van wat Eisenhower het Militair Industrieel Complex heeft genoemd (MIC, het cluster van belangen verbonden aan de wapenindustrie, legertop en gemilitariseerde politici en denktanks), niet door de democratische besluitvorming. De belangrijkste beslissingen van de NAVO de jongste decennia zijn er allemaal gekomen zonder enige parlementaire inspraak en stonden ten dienste van VS en MIC niet van de veiligheidsbelangen van de bevolking.

De heroriëntering van de NAVO van strikt defensieverbond naar een alliantie die militaire interventies opzet buiten het NAVO-gebied is door geen enkel parlement geratificeerd en ook niet gedekt door het NAVO-verdrag. De inhoud van het jongste ‘Nieuw Strategisch Concept’ (zowat het belangrijkste beleidsdocument) werd pas geopenbaard nadat het op de NAVO-top in Lissabon (2010) was goedgekeurd.

Een parlementaire discussie over de tekst werd zo meteen geweigerd. Parlementaire of publieke inspraak was er evenmin bij de totstandkoming van de NAVO-norm (2014) die bepaalt dat de lidstaten er moeten naar streven om 2% van hun Bruto Binnenlands Product aan militaire uitgaven te besteden en dat binnen het defensiebudget 20% naar de aankoop van wapens moet gaan. Als er dan kritiek komt op regeringsplannen over de nooit eerder gezien militaire investeringsenveloppe van 9,2 miljard euro voor nieuwe wapens de komende jaren [3] , dan wordt die steevast weggewuifd met een verwijzing naar de ‘NAVO-verplichtingen’ ook al is de democratische inspraak in de alliantie zo goed als nihil.

Nog niet lang geleden maakte het gerenommeerde Zweeds Vredesonderzoeksinstituut SIPRI de nieuwste cijfers bekend van de militaire uitgaven. Het gaat in stijgende lijn. De wereldwijde militaire uitgaven bedragen inmiddels al 1.739 miljard dollar. Meer dan de helft daarvan (52%) is voor rekening van de NAVO. [4]

De meest realistische oplossing echter voor een klein land als België lijkt ons de afbouw van het leger, of tenminste de omvorming ervan tot een reservisten leger of nationale garde met zuiver defensieve doeleinden. Het vrijgekomen budget gaat naar justitie, onderwijs en cultuur. Hiervoor baseren wij ons op de Amerikaanse National Guard: het merendeel van de Guards heeft een gewone job en dient slechts deeltijds als lid van de National Guard. Zij zouden kunnen ingezet worden voor interne veiligheid, hulp bij rampen, internationale vredesmissies en bij ontwapeningsmissies.

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s