Amerikaanse Midterms: linkse kandidaten in een sterk verdeeld land

De Amerikaanse politiek van de laatste tien jaar geeft uitdrukking aan een systeem dat in verval is, met alle seniele stuiptrekkingen tot gevolg. De kloof tussen arm en rijk wordt alsmaar groter, terwijl de politieke en financiële corruptie hoge toppen scheert. President Trump toont hoe dit verval hand in hand gaat met een moreel verval; van tax breaks voor zijn rijke vriendjes, het aanvallen van de media, over vrouwenhaat tot racisme: werkelijk alles past in de kraam van de megalomane president. Langzaamaan tracht een linkerzijde de rug te rechten, maar de centrum- en establishment-politici willen geen morzel van de macht uit handen geven. Ondertussen kan rechts ongegeneerd groeien.

Blue ripple

Wie beweert dat de Midterm-verkiezingen een overwinning zijn voor de Democraten, heeft ongelijk. De Democraten – veelal establishment-figuren van de Obama-, Pelosi- en Clinton-strekking, zijn er dan wel in geslaagd om met een nipte meerderheid de Kamer van Volksvertegenwoordigers weer over te nemen, in de Senaat krijgen de Republikeinen een nòg grotere meerderheid. De komende jaren gaan de Democraten onder het voorzitterschap van Nancy Pelosi de grootste gedrochten van Trump tegen kunnen houden, maar gouden jongens als Beto O’Rourke, tot gisteren de gedoodverfde kandidaat om het gouverneurschap in Texas van de religieuze fundamentalist Ted Cruz over te nemen, moest de duimen leggen. De Blauwe Golf is een rimpeling gebleken, de verdeeldheid in het land is compleet.

Het is zonder meer wraakroepend om voor de zoveelste keer ook bij ons mensen ter linkerzijde te zien die dit soort van politieke nuloperaties als eclatante overwinningen zien. Tijdens het presidentschap van Obama was er terecht de hoop dat de Verenigde Staten er, na acht jaar Bush, Jr. weer wat menselijker zou gaan uitzien, met een sluiting van het Guantanamo-gevangenkamp, een einde aan de eindeloze, ongerechtvaardigde tot zelfs preventieve ‘oorlogen tegen de terreur’, meer en beter werk, beter onderwijs en universele ziekteverzekering. Van Obama’s beloftes kwam niet veel in huis. Velen ter linkerzijde hadden dit al zien komen, toen tijdens de Democratische debatten linkse kandidaten als Dennis Kucinich en Mike Gravel op vraag van de koplopers, Barack Obama en Hillary Clinton, niet langer werden uitgenodigd voor de debatten op televisie. Vier jaar eerder waren er soortgelijke taferelen geweest met John Edwards (‘ik ga de eerste president zijn die in de voortuin van het Witte Huis het woord vakbond in de mond gaat nemen’) en Howard Dean (een kandidaat uit de noordelijke staat Vermont, die later in zijn carrière volledig in de armen zou gedreven worden van het Democratische apparaat tegen die andere Vermontenaar, Bernie Sanders).

Hoe komt het dat de partijleiding op links, ook bij ons en in Europa, de steun blijft uitdrukken voor kandidaten als Clinton, of in Frankrijk Emmanuel Macron? Tijdens de strijd om het voorzitterschap van de Britse Labour, waar Jeremy Corbyn tegenover drie Blairisten kwam te staan, was het oorverdovend stil bij de leiding van de sociaaldemocratie.

Wat figuren als Nancy Pelosi, Hillary Clinton, Martin Schulz en Emmanuel Macron met elkaar verbindt is het gebrek aan een ideologische onderbouw en een verwevenheid met de macht. Tijdens de midterm-verkiezingen is Obama wel campagne voor Tim Kaine gaan voeren, maar niet voor jonge, sociaaldemocratische kandidaten die surfen op de vernieuwing die Bernie Sanders in gang heeft gezet.

‘Mensen zoals wij worden niet verondersteld om aan politiek te doen.’

Waar worden we wél gelukkig van? Van de wetenschap dat, ondanks het feit dat het ‘rijk van Trump’ stand houdt, de hoopvolle signalen op links zich duidelijk doorzetten.

Een sleutelfiguur, naast Elizabeth Warren en Bernie Sanders, is de jonge Alexandria Ocasio-Cortez, die er, als lid van de Democratic Socialists of America (DSA), en onder de vlag van de Democraten, in geslaagd is om met een zeer links programma verkozen te geraken (78 procent tegenover 14 procent voor de Republikeinse uitdager!) tot de Kamer Van Volksvertegenwoordigers. Daarmee zet ze de beweging voort die Bernie Sanders in gang heeft gezet.

Niet onbelangrijk daarbij is dat ze als democratische socialiste het vehikel van de Democratische Partij gebruikt om verkozen te geraken. Het is ook een les voor de partij zelf – en voor sociaaldemocratische partijen in Europa – die haar basis ziet afkalven. De partijleiding obstrueert in zekere zin haar eigen succes, door linkse kandidaten geen kansen te geven.

Zowel voor de verkiezingen voor Kamer en Senaat, als voor de verkiezingen voor het gouverneurschap, zien we jonge kandidaten met een sterk links profiel verrassende resultaten neerzetten. Ocasio-Cortez is daar één van. Ze voerde campagne rond gratis voortgezet onderwijs, universele ziekteverzekering, een uitgesproken anti-oorlogs- en antiracismeretoriek, en de deftige opvang en inburgering van nieuwe Amerikanen.

Gaat het dan niet om identity politics, zoals mensen ter rechter- én ter linkerzijde misschien zullen beweren? Bernie Sanders: ‘er is niet alleen het feit dat veel van de nieuwe verkozenen vrouwen of mensen met een donkere huidskleur zijn, maar veel ervan hebben gewonnen omwille van hun strijd om ziekteverzekering voor iedereen, een eis voor een minimumloon van 15 USD en gratis toegang tot een universiteitsopleiding.’ Eén van de eerste verkozenen met een moslimachtergrond, Rashida Tlaib, zegt over haar overwinning: ‘Het gaat er mij niet om met mijn geloof te pronken. Ik vertel mensen altijd dat ik de islam op een crucialere manier vertolk, die meer impact heeft, namelijk door mij ten dienste te stellen van het algemeen belang.’ Het algemene belang primeert op het vertegenwoordigen van een (geloofs)gemeenschap.

Ook haar apolitieke achtergrond geeft Ocasio-Cortez vleugels: ‘Mensen zoals wij worden niet verondersteld om aan politiek te doen,’ is haar sneer aan de politieke elite, die gewone werkende mensen in de steek laat. Volksvertegenwoordigers als zij zijn echt nodig om de verstikkende glazen stolp van het tweepartijensysteem in de Verenigde Staten te doorbreken en de politieke zelfbediening een halt toe te roepen.

Onze hoop is dat bij ons in Vlaanderen de sp.a leert uit deze ontwikkelingen. De centrumkandidaten winnen soms, met kleine marges, zoals in het geval van Tim Kaine met 56% procent. Zou zijn campagnefinanciering daar ook iets mee te maken hebben; zijn uitdager haalde ‘op het campagnepad’ 2,3 miljoen dollar op, hij …  21 miljoen!

Partij als vehikel

Voordat Ocasio-Cortez haar verkiezing als volksvertegenwoordigster behaalde, behaalde ze eind juni een voor ons verhaal nóg belangrijkere overwinning: tegen alle verwachtingen in won ze het tijdens de Democratische voorverkiezingen (primaries) van de zittende Democratische centrumkandidaat Joe Crowly! Deze overwinning werd onmiddellijk beschouwd als de grootste verrassing tijdens deze voorverkiezingen. In zekere zin kan je zeggen dat, dankzij dit partijinterne proces, waarbij de linkse kandidate het duidelijk haalt van de zittende centrumkandidaat, de Democratische Partij nu de vruchten van een overwinning kan plukken! Laat dat een les zijn!

Humo noemde de 29-jarige Ocasio-Cortez een dag na de verkiezingen ‘een nieuwe superster voor links in Amerika’, en vroeg zich luid af: ‘Is de voormalige barvrouw uit de Bronx het nieuwe gezicht van de Democratische Partij?’

Wij hopen van wel, en wij hopen dat sp.a niet vergeet welke stappen deze linkse held heeft gezet om tot dit succes te komen: met een grassroots-campagne, een scherp links profiel, een geloofwaardige achtergrond (die anti-establishment is), maar ook: gebruik maken van het huis met vele kamers dat de Democratische Partij is, en dat Ocasio-Cortez als lid van de DSA, en Bernie Sanders als onafhankelijke in staat heeft gesteld om een links programma opnieuw ingang te doen vinden in de harten en hoofden van de Amerikanen.

Ook sp.a kan en moet dat huis met vele kamers worden, waarbinnen sp.a Rood 2.0 zich welkom voelt en kan gedijen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s