Kan wetenschap de wereld redden?

Wie Anuna zegt, moet ook Bart zeggen, zal de draaideurburgemeester van Antwerpen gedacht hebben. ‘Jongeren mogen zich niet laten inkapselen door doemdenken’, zo sprak hij, de grote politieke strateeg wiens succes op het doemdenken over de ondergang van het Avondland stoelt. Toch knikten zijn volgelingen instemmend: ‘dat heeft hij weer eens goed gezegd’.

“De jongeren moeten vertrouwen hebben in de toekomst en in de kracht van innovatie”, volgens De Wever. “Als ze naar het verleden kijken zullen ze zien dat de mensheid voortdurend grote problemen heeft gehad en we hebben altijd oplossingen gevonden door innovatie. Het is aan de generatie van de jongeren om op school wiskunde, fysica… te volgen en ons die oplossingen mee te helpen aanreiken. De oplossingen zullen er komen, we moeten onze schouders daaronder zetten.” En zo viel voor zijn volgelingen alles opnieuw in de oude, conservatieve plooi. De jongeren moeten braaf studeren, zorgen dat ze een goed diploma behalen zodat ze later uitzicht krijgen op een goed betaalde job. Dan zullen ze het nog beter hebben dan mama en papa, en in een nog grotere auto kunnen rijden.

In principe zou De Wever, met zijn achtergrond van universitair gediplomeerd historicus, goed geplaatst moeten zijn om naar het verleden te kijken. Maar in plaats daarvan is hij goed op weg om volksverlakkerij te verheffen tot een kunstvorm. We kennen ondertussen allemaal zijn voorliefde voor de Romeinen en het Latijn. Het lijkt me daarom gepast om Heron van Alexandrië in herinnering te brengen. Heron leefde van ongeveer 70 tot 10 jaar voor Christus in het Romeinse Egypte. Heron ontdekte de stoomkracht en vond de windturbine uit. Toch zou het nog bijna tweeduizend jaar duren alvorens deze wetenschappelijke en technische doorbraken daadwerkelijk een toepassing zouden kennen. How come? Omdat de maatschappelijke en economische structuur van het Romeinse rijk niet in staat bleek om deze nieuwe technieken te absorberen. De Romeinse economie was een slaveneconomie. Arbeid en energie waren met andere woorden gratis. Er was geen enkele behoefte aan alternatieve energiebronnen. Het was pas toen Rome zou gaan lijden onder imperial overstretch, waardoor de interne sociale en culturele tegenstellingen, de traagheid van de communicatie, en de verwaarlozing van de eigen landbouw in Italië uiteindelijk leidden tot de ineenstorting, dat er ruimte vrijkwam voor iets anders. Maar dan ook pas na een donkere periode van bijna duizend jaar. Ik heb begrepen dat de spijbelende scholieren dit stadium willen overslaan, en gelijk hebben ze. Zij willen iets leren uit de geschiedenis in plaats van ze domweg te copy/pasten zoals Bart De Wever voorstelt.

We hoeven trouwens niet eens zo ver in de geschiedenis terug te gaan. De stormachtige ontwikkeling na Wereldoorlog 2 bracht heel wat milieuproblemen met zich mee: extreme vervuiling van lucht en water, afvalbergen enzovoort. Ook toen waren de technische oplossingen al decennia gekend. Het vergde echter de opkomst van een milieubeweging en de daaruit voortvloeiende politieke actie om die technologie ook daadwerkelijk toegepast te krijgen. Zonder de dialectiek tussen wetenschap en samenleving is er nooit vooruitgang.

 

Maar er is dus wel degelijk een plan B, een plan Bart. En in tegenstelling tot zijn plan C, het confederalisme, schittert het in al zijn eenvoud: economische groei en kernenergie, dat is alles wat we nodig hebben. Over kernenergie kunnen we kort zijn, want daarover hebben we al een ander artikel geschreven: zelfs al zou het een oplossing zijn, wat volgens ons niet het geval is, dan kan het door ons huidig economisch bestel (de vrije markt en het private bezit van de productiemiddelen) niet worden geabsorbeerd. Laat ons daarom eens ingaan op die economische groei. Groei is inderdaad een fundamentele eigenschap van elk gezond organisme. Wanneer de groei stopt, dan begint de regressie. Maar je hebt verschillende vormen van groei: het gezonde, evenwichtige opgroeien van een kind versus het woekeren van kanker, zeg maar. Als zowat vijftig procent van onze economische groei besteed wordt aan het nog rijker maken van de tien procent rijksten, dan zijn we niet doelmatig bezig. Dan rijden we rond in een auto met een gat in de benzinetank. Maar het komt wel goed zegt de draaideurburgemeester. Er is nog altijd kernenergie. En als je honger hebt, dan is er een frituur op de hoek. We geraken er wel.

 

Maar ten koste van wat? Kijk hoe het Amazonewoud jaar na jaar wordt weggevreten door mijnbouw en sojateelt in functie van de vleesproductie. Kijk naar de bloederige chaos in het oosten van Congo, waar de grondstoffen voor onze smartphones worden gedolven. Kijk naar steden zoals Lagos (Nigeria) en Karachi (Pakistan): dat is de uitslaande schildklierkanker van ons huidige economische bestel. Kijk naar… de lijst is lang. De apocalyps is niet voor morgen, de apocalyps is nu. Een gezonde, duurzame en evenwichtige groei kan enkel door planning. En dat is natuurlijk vloeken in de kerk van de neoliberale N-VA.

 

Enkele jaren geleden moesten we allemaal -zonder dat we daar ooit voor hadden gestemd-  langer gaan werken. Want we leefden zogezegd op de kosten van de toekomstige generaties. Wel, hier zijn ze dan, die toekomstige generaties. Want ze hebben door dat wij inderdaad op hun kosten aan het leven zijn. Dat we hun erfenis aan het opsouperen zijn. Niet door te weinig te werken, maar door teveel te werken! Door onze op hol geslagen, steeds sneller draaiende carrousel van productie en consumptie. Bompa gaat met de kinderen en de kleinkinderen op skivakantie naar Oostenrijk, en de vlucht naar Salzburg kost maar 65 euro. Bompa trakteert, maar plundert daarvoor wel het ecologische spaarboekje van zijn nageslacht.

 

Daarbij is ‘klimaat’ maar het topje van de spreekwoordelijke ijsberg. De ecologische crisis die onze levenskwaliteit bedreigt gaat veel breder en dieper. Vlaams bouwmeester Leo Van Broeck legde in Terzake uit waar het op staat: de illusie van de eeuwigdurende economische groei wordt stilaan levensbedreigend. Als een virulente huidkanker verspreiden menselijke activiteiten zich over het oppervlak van de planeet. We gebruiken te veel plaats en te veel water, en onze oceanen raken verziekt door het plastic- en ander afval. Wat de klimaatopwarming op zich betreft, citeer ik de bouwmeester hier letterlijk:

 

“ De OPEC verwacht de volgende 5 jaar de grootste toename ooit in de verkoop van aardolie, en dit vanwege het toenemend vliegverkeer. De uitstoot die daarmee zal gepaard gaan is een paar keer groter dan alles wat men in Parijs en Polen op tafel legt als reducties. En op klimaat-top telt vliegen niet eens mee in de berekeningen. We weten nu al op voorhand dat op die manier onze uitstoot nog jaren lang zal blijven stijgen. De hoeveelheid prietpraat wordt ondraaglijk. Ik begrijp de woede van de protesterende jeugd volledig!”

 

Toch gelooft de draaideurburgemeester van Antwerpen niet dat de mensheid in staat is om haar gedrag te veranderen. Zoiets moet je dan vernemen uit de mond van een historicus. Als de mens vandaag de meest ‘succesvolle’ soort is op Aarde, dan is dat omdat we ons steeds weer hebben weten aan te passen aan de omstandigheden. Door zijn ongeëvenaarde aanpassingsvermogen is de mens in staat om zowel op de polen, als op de evenaar en in de woestijnen te wonen. Door hun aanpassingsvermogen en extreme gedragsverandering wonnen onze voorouders de oorlog tegen het fascisme. Maar het gedrag van een mens veranderen, nee dat is niet realistisch volgens de draaideurburgemeester. Waarschijnlijk dacht hij bij het formuleren van die gedachte in de eerste plaats aan zijn eigen kiezerskorps. Een deel daarvan is inderdaad nogal taai en traag. Het is eerder een fanclub dan een groep van zelfstandig denkende burgers. Sapere aude is er niet bepaald gemeengoed. Maar zelfs in die kringen begint het hier en daar te dagen: de hoeveelheid prietpraat wordt ondraaglijk.

confederalisme

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s