Time-out voor Joke Schauvliege

De klimaatopwarming maakte een eerste Belgische slachtoffer. Ze heet Joke Schauvliege.
Naar verluidt werd de druk te groot. Honderden agressieve sms-berichten en mails deden haar de das om. Ten langen leste, op een zwak moment, bezweek Joke onder het gewicht van de bagger.
Er wordt wel gezegd dat een ervaren politica daarmee moet kunnen omgaan. Dat zal ook zo wel zijn. Maar toch heb ik enig begrip. Ik heb namelijk gemerkt hoe het er de afgelopen weken op de sociale media aan toe gaat wanneer het de klimaatspijbelaars betreft. Gewone mensen, geen door de wol geverfde politici dus, schelden elkaar uit voor rotte vis. Bewustzijn en ontkenning komen op een uiterst onelegante manier met elkaar in botsing. Vooral de scholieren zelf moesten het daarbij ontgelden: ze waren inconsequent want ze vervuilen hun eigen festivalterreinen, ze waren lui want tijdens weekends en schoolvakanties zouden ze niet gaan betogen, ze waren dom want ze kwamen zelf niet met oplossingen, ze waren naïef want ze lieten zich voor een politiek karretje spannen, enzovoort.
En het ging nog veel verder dan dat: er werd duchtig op de vrouw/meisje gespeeld. Anuna zou verkeerd zijn opgevoed door haar moeder, Greta Thunberger heeft het Asperger syndroom en komt daar openlijk voor uit, wat er in bepaalde middens – voornamelijk lezers van het rioolkrantje ‘t Pallieterke- zelfs toe leidde dat ze werd neergezet als ‘geestelijk gestoord’. Dat kan al tellen. Het doet denken aan de donkerste dagen van het fascisme en het stalinisme, toen politieke tegenstanders ook naar de psychiatrie werden verwezen.
Joke Schauvliege neemt nu de boemerang van dat alles in ontvangst. Ze oogst nu de storm die op het internet werd gezaaid. Want daar doet de mare dat heel die klimaatspijbelarij opgezet spel is, een duister complot van wereldwijde groene netwerken die de groei van de economie willen smoren in een geitenwollen sok, al langer de ronde. Die hoax was zo sterk en verleidelijk dat Schauvliege er niet meer aan kon weerstaan.
Op die manier geraken we nergens, laat dat duidelijk zijn. Als gewone werkende mensen zich in het aanschijn van een wereldwijde ecologische ineenstorting nog verder verliezen in tribale twisten, dan ziet het er voor onze kinderen en kleinkinderen niet goed uit. Dat beseft ook Anuna, die vorig weekend meldde dat ze niet zo nodig in de clinch wil gaan met haar illustere naamgenoot, want dat de urgentie van de situatie ertoe noopt om samen te werken. Daarmee zette ze heel het klassieke politieke sjabloon, waarbij er uit een titanengevecht een duidelijke winnaar tevoorschijn moet komen die vervolgens zijn wil oplegt aan de anderen, op de helling.
De maatschappelijke consensus dat het nu echt wel tijd wordt om te handelen groeit echter enorm snel. Zelfs de economische elite begint overstag te gaan. Enerzijds was er weliswaar de ongemeen laffe en agressieve aanval van het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO) dat in de klimaatcrisis een aanleiding ziet om de loonindex nog maar eens in vraag te stellen. Maar anderzijds nam een groep CEO’s van grote kleppers van bedrijven het initiatief om de eis voor een kordaat klimaatbeleid meer kracht bij te zetten (Sign for my Future). Hoewel we ons heel sterk dienen te hoeden voor greenwashing (bedrijven die enkele klimaatvriendelijke initiatieven in de etalage zetten om hun imago op te vijzelen zonder dat er wezenlijk iets verandert) en hoewel er we samen met bvb. een Rutger Bregman moeten op blijven hameren dat de grote bedrijven eerst eens netjes hun belastingen moeten betalen zodat een omvattend klimaatplan ook betaalbaar wordt, kunnen we deze uitgestoken hand niet weigeren.
Sommigen zullen zich daarbij de bedenking maken dat het subversieve karakter van het klimaatprotest dan volledig teloorgaat. Dat we met zijn allen gerecupereerd worden door een economisch systeem dat ondertussen als een agressieve kanker verder woekert en ons allemaal fataal dreigt te worden. Toch hoeft dat niet zo te zijn. Laat het bedrijfsleven haar technologische innovaties ontwikkelen. Dat is zeker één van de belangrijke wapens die we hebben om deze wereldoorlog tegen de degradatie van het klimaat te winnen. Maar er is nog veel méér nodig dan dat. Heel onze manier van produceren en consumeren moet op de schop. Dat we het einde van het kapitalisme aan het meemaken zijn is ondertussen een voldongen feit. Rest enkel de vraag of dat systeem ons allemaal zal meesleuren in zijn val. Als we dat willen vermijden dan moeten we de ‘ketting’, een metafoor voor onze onophoudelijke en steeds sneller draaiende cyclus van produceren en consumeren, dringend enkele standen lager zetten. Want als we willen vechten tegen de klimaatopwarming, én tegelijk onze concurrentiepositie moeten vrijwaren, én tegelijk de begroting in evenwicht brengen en de staatsschuld afbouwen, én tegelijk moeten opboksen tegen onze eigen burn-outs en depressies, dan zal het niet lukken.
Dat brengt mij terug bij Joke Schauvliege. Natuurlijk was zij geen goede omgevingsminister. Natuurlijk had ze zo flagrant niet moeten liegen, daarbij een prachtige generatie in een slecht daglicht stellend. Maar ook zij is maar een mens die op een bepaald ogenblikt bezwijkt onder de druk. Zoals met ons allemaal dreigt te gebeuren. De ketting moet trager. De winkels moeten niet langer open zijn zoals N-VA en Open VLD willen. Nee, we moeten met zijn allen minder lang gaan werken zodat we nog rustig de tijd kunnen nemen om naar de winkel te gaan en om te genieten van onze kinderen. Niet alleen het wonen, ook het werken moet verdichten. En ja, we zullen nog moeten groeien, maar dat zal een selectieve en geplande groei moeten zijn die de armoede uit de wereld bant, in plaats van een wildgroei die de rijken altijd maar rijker maakt en de sociale tegenstellingen ten spits drijft. En ja, we zullen minder moeten consumeren, maar wel beter en duurzamer. En dat alles in een geest van internationale samenwerking in plaats van terug te plooien op nationalisme en tribalisme.
Ten aanzien van het overheersende politieke discours van de afgelopen decennia is dat al behoorlijk revolutionair. Laten we onszelf even de tijd gunnen en eens overschouwen waarmee we in feite bezig zijn. De toon waarop we met elkaar omgaan moet verzachten. Niet enkel praten over onze eigen obsessies, maar ook de tijd nemen om te luisteren. Time-out voor het klimaat, time-out voor onszelf. Anders eindigen we allemaal zoals Joke Schauvliege, snikkend en gebroken.Joke Schauvliege

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s